Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xây dựng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tại Diễn đàn Phát triển Bền vững ngành Xây dựng Việt Nam (VSCF) 2026, quá trình này không thể chỉ dừng ở công trình xanh hay vật liệu xanh, mà cần mở rộng sang toàn bộ hệ sinh thái của ngành, từ chính sách, công nghệ, tài chính đến chuỗi cung ứng và sản xuất.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết ngành xây dựng đã đạt nhiều kết quả tích cực trong phát triển công trình xanh và vật liệu thân thiện môi trường. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực tiêu thụ lượng lớn tài nguyên, năng lượng và tạo ra phát thải đáng kể trong toàn bộ vòng đời công trình. Ông nhấn mạnh chuyển đổi xanh là chủ trương xuyên suốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về ESG, kinh tế tuần hoàn và các tiêu chuẩn quốc tế.

Một công trình xanh sẽ khó tạo ra giá trị bền vững nếu vật liệu và sản phẩm cấu thành nó vẫn được sản xuất theo mô hình tiêu tốn nhiều tài nguyên và phát thải cao. Đây là một trong những góc nhìn được đặt ra tại Diễn đàn Phát triển Bền vững ngành Xây dựng Việt Nam (VSCF) 2026, khi các chuyên gia cho rằng chuyển đổi xanh cần được mở rộng từ công trình sang toàn bộ chuỗi giá trị của ngành.

Tại diễn đàn, TS. Nguyễn Trâm Anh, Quản lý Dự án Quốc gia Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu tại Việt Nam (GEIPP) của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), đã chia sẻ kinh nghiệm về phát triển khu công nghiệp sinh thái như một cách tiếp cận góp phần xanh hóa khu vực sản xuất.

Theo TS. Nguyễn Trâm Anh, khu công nghiệp sinh thái thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp nhằm giảm tiêu hao năng lượng, nước, nguyên liệu và phát thải ngay từ quá trình sản xuất. Đặc biệt, việc chuyển đổi sang KCN sinh thái sẽ góp phần thúc đẩy tiềm năng tái sử dụng vật liệu xây dựng giữa các doanh nghiệp — một mô hình đã và đang được triển khai tại các KCN thí điểm của Dự án. Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Trâm Anh, cần thiết phải ban hành thêm các tiêu chuẩn kỹ thuật để phụ phẩm công nghiệp có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho ngành xây dựng, cùng với các chính sách hỗ trợ tạo thuận lợi cho quá trình chuyển đổi này.

Góc nhìn này cũng phù hợp với định hướng được nhiều diễn giả tại diễn đàn chia sẻ, trong đó chuyển đổi xanh được nhìn nhận là nỗ lực của cả hệ sinh thái, đòi hỏi sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và các tổ chức quốc tế để thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển vật liệu xanh, tài chính xanh và chuỗi cung ứng bền vững

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh nghiệm phát triển khu công nghiệp sinh thái cho thấy quá trình chuyển đổi xanh của ngành xây dựng không chỉ bắt đầu từ công trình, mà còn từ chính nơi sản xuất ra vật liệu và sản phẩm xây dựng. Xanh hóa khu vực sản xuất vì vậy có thể trở thành một mắt xích quan trọng để kết nối sản xuất công nghiệp với mục tiêu phát triển bền vững của ngành xây dựng.