Trong nhiều năm qua, chi phí lao động cạnh tranh và năng lực sản xuất đã giúp Việt Nam trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Nhưng khi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, các nhà đầu tư không còn chỉ tìm kiếm lợi thế về chi phí. Thay vào đó, họ ngày càng quan tâm đến những hệ sinh thái công nghiệp có hạ tầng hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo, cam kết phát triển bền vững và khả năng chống chịu trước các thách thức trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra đối với Việt Nam không chỉ là làm thế nào để thu hút nhiều hơn dòng vốn đầu tư quốc tế, mà còn là làm thế nào để thu hút những dòng vốn có khả năng tạo ra giá trị dài hạn cho nền kinh tế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đây cũng là chủ đề xuyên suốt của Phiên chuyên đề 3 “Xúc tiến đầu tư FDI và khơi thông nguồn vốn phát triển khu công nghiệp”, được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam 2026 tại Hải Phòng ngày 10/7/2026.

Phát biểu khai mạc, ông Trương Minh, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho biết Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn. Trong 5 tháng đầu năm 2026, (tính đến ngày 31/5/2026), tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt trên 24,8 tỷ USD, tăng gần 35% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt gần 9,8 tỷ USD, tăng gần 10%, là mức giải ngân cao nhất của cùng kỳ trong nhiều năm gần đây.

Điều đáng chú ý hơn là chất lượng của dòng vốn FDI đang thay đổi. Nhiều tập đoàn lớn lựa chọn Việt Nam để đầu tư vào bán dẫn, điện tử, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, R&D, năng lượng sạch và logistics hiện đại.

Xu hướng này đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống khu công nghiệp, từ mô hình cung cấp mặt bằng sản xuất sang các trung tâm sản xuất và đổi mới sáng tạo tích hợp, kết nối hạ tầng kỹ thuật, logistics, năng lượng, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Trương Minh, khả năng cạnh tranh trong thu hút FDI của Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc vào năng lực xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, được hỗ trợ bởi thể chế phù hợp, hạ tầng đồng bộ và nguồn lực tài chính đa dạng. Điều này đòi hỏi sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các mô hình khu công nghiệp xanh, sinh thái và thông minh, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và gia tăng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc độ phát triển công nghiệp bền vững, Bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện Quốc gia, Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), cho rằng chuyển đổi xanh cần được nhìn nhận như một quá trình tạo ra giá trị thực chất và có thể đo lường, thay vì chỉ dừng lại ở các cam kết hoặc thông điệp truyền thông.

Theo bà, trong bối cảnh các tiêu chuẩn về phát triển bền vững ngày càng trở thành một phần trong các quyết định đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu, các khu công nghiệp muốn nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế cần từng bước áp dụng các nguyên tắc và tiêu chí của Khung quốc tế về Khu công nghiệp sinh thái. Quan trọng hơn, quá trình chuyển đổi này cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể về hiệu quả kinh tế, việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và những lợi ích xã hội mà khu công nghiệp và doanh nghiệp có thể tạo ra.

Phiên thảo luận do ông Đỗ Quang Huy, Cán bộ Chương trình cao cấp của Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam (SECO), điều phối đã tạo không gian cho các bên liên quan cùng trao đổi về một câu hỏi quan trọng đối với Việt Nam: Việt Nam cần làm gì để thu hút các dòng vốn đầu tư có chất lượng cao hơn, tạo ra giá trị dài hạn cho quá trình phát triển công nghiệp?

Thông qua các chia sẻ từ đại diện UNIDO, IFC, ACCA, ICham, các nhà phát triển hạ tầng và cơ quan xúc tiến đầu tư, cuộc thảo luận đã cho thấy một sự đồng thuận ngày càng rõ nét rằng năng lực cạnh tranh của khu công nghiệp trong tương lai sẽ không còn được quyết định chủ yếu bởi chi phí hay ưu đãi đầu tư, mà bởi chất lượng của hệ sinh thái phát triển mà khu công nghiệp có thể tạo dựng.

Kết thúc phiên thảo luận, câu hỏi do ông Đỗ Quang Huy đặt ra về giá trị lớn nhất mà dòng vốn FDI có thể mang lại cho các khu công nghiệp Việt Nam trong 10 năm tới đã mở ra nhiều góc nhìn về tương lai phát triển công nghiệp của Việt Nam.

Các ý kiến đều cho rằng mô hình khu công nghiệp sinh thái là cỗ máy thu hút FDI có chất lượng và rằng giá trị của FDI không chỉ nằm ở tỷ lệ lấp đầy hay số lượng dự án, mà còn ở khả năng thúc đẩy phát triển bền vững về môi trường và tạo giá trị nhân văn cho con người, nâng cao năng lực của doanh nghiệp  vừa và nhỏ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo .

Trên hết, dòng vốn FDI chất lượng cao cần hướng tới một tư duy “cùng thắng” và mô hình phát triển cùng có lợi, nơi nhà đầu tư, doanh nghiệp Việt Nam và xã hội cùng được hưởng lợi từ quá trình xanh hóa đi kèm những thành quả tăng trưởng thiết thực.

Diễn đàn khẳng định xu hướng chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang các hệ sinh thái công nghiệp xanh, thông minh và có khả năng cạnh tranh cao hơn. Thông qua Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu (GEIPP), UNIDO và Chính phủ Thụy Sĩ (SECO) sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy quá trình chuyển đổi này, hướng tới một nền công nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.