Chiều 11/12/2025 tại TP. Hồ Chí Minh, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) phối hợp với Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) tổ chức hội thảo “Thúc đẩy mô hình Khu công nghiệp sinh thái – Hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải các-bon cho TP. Hồ Chí Minh”.

Hội thảo quy tụ gần 120 đại biểu từ các bộ, ngành Trung ương, cơ quan quản lý địa phương, tổ chức quốc tế, chuyên gia, chủ đầu tư và doanh nghiệp khu công nghiệp nhằm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ định hướng chính sách và thúc đẩy hợp tác trong quá trình chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng sinh thái và phát thải thấp.

Khu công nghiệp sinh thái – hướng đi tất yếu

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Minh Trí – Trưởng Ban HEPZA nhấn mạnh khu công nghiệp sinh thái là trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Thành phố. Theo ông, chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng sinh thái không chỉ góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, mà còn giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đại diện Chính phủ Thụy Sĩ, ông Andri Meier – Phó Trưởng Ban Hợp tác, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, khẳng định chuyển đổi khu công nghiệp theo mô hình sinh thái là giải pháp hiệu quả để vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, vừa giảm phát thải và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Ông cho rằng thông qua các kết quả thí điểm chuyển đổi KCN sinh thái, trong đó có Khu công nghiệp Hiệp Phước, đã cho thấy những kết quả rõ rệt và tiềm năng tạo ra tác động lớn hơn nữa: giảm sử dụng tài nguyên và chi phí, cũng như cắt giảm phát thải các-bon. Để mô hình Khu công nghiệp sinh thái thực sự góp phần giảm dấu chân các-bon và mức sử dụng tài nguyên của TP. Hồ Chí Minh, mô hình này cần chuyển từ một sáng kiến mang tính thử nghiệm, trở thành chuẩn mực cho phát triển công nghiệp thông minh với khí hậu.

Phát biểu tại hội thảo, bà Lê Thị Thanh Thảo –Đại diện Quốc gia, UNIDO tại Việt Nam cho biết trong hơn 10 năm qua, UNIDO đã đồng hành cùng Việt Nam triển khai Chương trình Khu công nghiệp sinh thái. Thông qua phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương, Chương trình Khu công nghiệp sinh thái Toàn cầu giai đoạn I và II tại Việt Nam đã giúp các doanh nghiệp trong các KCN thí điểm chuyển đổi giảm khoảng 213.867 tấn CO₂ tương đương mỗi năm và tiết kiệm hơn 4,2 triệu USD/năm cho doanh nghiệp. Theo bà, đây là minh chứng cho thấy mô hình công nghiệp xanh mang lại lợi ích môi trường song song với hiệu quả kinh tế.

Bà cũng nhận định TP. Hồ Chí Minh có cơ hội trở thành đầu tàu cả nước trong chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái, thu hút dòng tài chính xanh và đầu tư quốc tế, với điều kiện có cơ chế điều phối liên ngành, bộ tiêu chuẩn – chứng nhận rõ ràng và nền tảng dữ liệu minh bạch.

Kinh nghiệm, chính sách và giải pháp kỹ thuật

Tại hội thảo, ông Christian Susan (UNIDO) chia sẻ kinh nghiệm quốc tế từ Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu trong việc hỗ trợ phát triển một số quốc gia như Indonexia, Colombia, Peru xây dựng qui định phát luật và các tiêu chuẩn quốc gia về KCN sinh thái; ông Trần Xuân Tùng (Bộ Tài chính) trình bày định hướng chính sách quốc gia về phát triển KCN sinh thái, làm rõ các qui định của Nghị định 35/2022 NĐ-CP  và Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT trong đáp ứng các tiêu chí chuyển đổi và xây dựng mới KCN sinh thái.

Bên cạnh đó, bà Adriana Alzate (UNIDO) giới thiệu các hoạt động GEIPP hỗ trợ KCN Hiệp Phước chuyển đổi KCN sinh thái; ông Trần Thanh Tùng (HEPZA) phân tích thực trạng chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái của TP. Hồ Chí Minh. Về giải pháp cụ thể, bà Nguyễn Thị Thanh Minh (GEAPP) nêu tiềm năng kết hợp điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), trong khi PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ nhấn mạnh vai trò của các giải pháp tuần hoàn, tái chế chất thải gắn với thị trường các-bon, ETS và tín chỉ các-bon.

Phiên thảo luận: Nhận diện thách thức và giải pháp

Phiên thảo luận do bà Nguyễn Trâm Anh – Quản lý Dự án Quốc gia GEIPP Việt Nam (UNIDO) điều phối, với sự tham gia của đại diện HEPZA, Bộ Tài chính, Đại sứ quán Thụy Sĩ và các khu công nghiệp. Các ý kiến thảo luận tập trung vào những khó khăn trong chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái như một số rào cản về chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp đạt chứng nhận DN sinh thái, quy định pháp luật về môi trường trong việc tái sử dụng nước thải sau xử lý của DN và thiếu các qui định cụ thể thực hiện thúc dẩy thực hiện các giải pháp cộng sinh công nghiệp và kinh tế tuần hoàn như qui chuẩn tái sử dụng nước thải đã xử lý cho một số mục tiêu cụ thể.

Đại diện KCN Tân Thuận nêu vấn đề thiếu hướng dẫn cụ thể về tái sử dụng nước thải sau xử lý và sự phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ nước ngoài cho việc phát triển chuyển đổi sang KCN sinh thái. . Trao đổi tại phiên thảo luận, ông Lê Văn Thinh – Phó Trưởng Ban HEPZA cho biết HEPZA sẽ tổng hợp các vướng mắc về chính sách để kiến nghị UBND TP. Hồ Chí Minh và các bộ, ngành Trung ương, đồng thời thông tin về Nghị quyết 09 với hạn mức vay lên tới 200 tỷ đồng/dự án và cơ chế giảm lãi suất cho các dự án xanh. Từ thực tiễn triển khai, ông Giang Ngọc Phương – Phó Tổng Giám đốc KCN Hiệp Phước cho biết sau hơn 4 năm tham gia Dự án chuyển đổi KCN sinh thái,  nhận thức của các doanh nghiệp đã thay đổi rõ rệt, hơn 74% doanh nghiệp trong KCN đã đồng thuận tham gia chuyển đổi sinh thái, KCN Hiệp Phước đã nhận thấy lợi ích của trở thành KCN sinh thái rất phù hợp với định hướng phát triển của KCN nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh trong điều kiện hội nhập hiện nay, đồng thời .Tuy nhiên để hỗ trợ việc chuyển đổi thì cần thisong cần sớm có bộ tiêu chí và khung tiêu chuẩn rõ ràng để nhân rộng mô hình.

Đại diện Đại sứ quán Thụy Sĩ, ông Đỗ Quang Huy, nhấn mạnh vai trò của đối thoại công – tư và chính sách thu hút đầu tư bền vững, trong khi ông Nguyễn Việt Hưng (Bộ Tài chính) cho biết Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các bên liên quan để hoàn thiện khung pháp lý ( sửa đổi Nghị Định 35/2022 ND-CP) và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính.

Hướng tới hành động

Phát biểu bế mạc, ông Bùi Minh Trí khẳng định việc chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp  sinh thái không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu và là hướng đi chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững. Ông nhấn mạnh rằng hội thảo đã làm rõ những cơ hội đột phá cùng các thách thức thực tiễn trong quá trình chuyển đổi này.

Trên cơ sở đó, HEPZA cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UNIDO, SECO và các cơ quan liên quan để hiện thực hóa các giải pháp cụ thể. Mục tiêu trọng tâm là từng bước nhân rộng mô hình KCN sinh thái trên toàn địa bàn, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm thiểu phát thải và tạo động lực mạnh mẽ cho lộ trình tăng trưởng xanh, hướng tới tương lai bền vững của TP. Hồ Chí Minh.