Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, Triển vọng 2026, phiên chuyên đề về Kinh tế tuần hoàn với chủ đề “Thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững” diễn ra sáng 16/12 tại Trụ sở Chính phủ, đại diện Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), Bà Nguyễn Trâm Anh – Quản lý Quốc gia Chương trình GEIPP Việt Nam đã tham gia thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế phát triển khu công nghiệp sinh thái, đồng thời nhấn mạnh đóng góp của Dự án “Nhân rộng phương pháp tiếp cận Khu công nghiệp sinh thái để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam” (GEIPP Việt Nam) với sự tài trợ của Tổng cục Kinh tế Liên bang Thuỵ Sỹ (SECO) trong hỗ trợ xây dựng chính sách và  chuyển đổi KCN sinh thái tại Việt Nam góp phần thúc đẩy  mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.

Diễn đàn do Chính phủ, Ban Kinh tế Trung ương và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đồng chủ trì, thu hút hơn 500 đại biểu tham dự trực tiếp và hơn 1.000 đại biểu tham dự trực tuyến tại 34 điểm cầu trên toàn quốc. Các phiên thảo luận tập trung vào hai chuyên đề lớn: huy động nguồn lực tài chính cho tăng trưởng giai đoạn 2026–2030 và thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn gắn với mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Trong phiên thảo luận chuyên đề về kinh tế tuần hoàn, Bà Nguyễn Trâm Anh chia sẻ rằng trong nhiều năm qua, UNIDO đã đồng hành tích cực cùng Chính phủ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình khu công nghiệp theo hướng sinh thái và tuần hoàn, coi đây là một trong những công cụ chiến lược giúp thực hiện tăng trưởng xanh, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp công nghiệp.

Trong phần phát biểu, bà Nguyễn Trâm Anh nhấn mạnh vai trò của khu công nghiệp sinh thái (EIP) như một công cụ quan trọng thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính “khai thác – sản xuất – thải bỏ” sang mô hình kinh tế tuần hoàn “khai thác – sản xuất – tái sử dụng/tái chế”. Theo bà, khu công nghiệp sinh thái là mô hình trong đó doanh nghiệp sử dụng hiệu quả tài nguyên, áp dụng sản xuất sạch hơn, bảo vệ môi trường và tăng cường liên kết, hợp tác để đạt hiệu quả kinh tế – môi trường – xã hội cao hơn so với khu công nghiệp thông thường.

Việt Nam bắt đầu thí điểm mô hình khu công nghiệp sinh thái từ năm 2015 với sự hỗ trợ kỹ thuật của UNIDO phối hợp cùng Bộ Tài chính (Bộ Kế hoạch và Đầu tư trước đây), cùng sự tài trợ của  các đối tác quốc tế như SECO và GEF. Đến nay, thực hành khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, đặc biệt trên hai phương diện chính sách và thực tiễn triển khai.

Về chính sách, thành tựu quan trọng nhất là Việt Nam đã thể chế hóa mô hình khu công nghiệp sinh thái trong hệ thống pháp luật quốc gia. Mô hình này đã được quy định trong Nghị định 35/2022/NĐ-CP và Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT, xác định rõ tiêu chí, quy trình công nhận và cơ chế áp dụng. Lần đầu tiên, khái niệm khu công nghiệp sinh thái và doanh nghiệp sinh thái được định nghĩa đầy đủ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để khuyến khích các khu công nghiệp chuyển đổi và hưởng ưu đãi. Đồng thời, nội dung về khu công nghiệp sinh thái cũng đã được lồng ghép vào nhiều chiến lược quốc gia như Chiến lược sản xuất và tiêu dùng bền vững đến năm 2030, Chiến lược Tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030 tầm nhìn 2050, và Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị.

Về thực tiễn, Dự án GEIPP Việt Nam do UNIDO thực hiện đã triển khai các can thiệp kỹ thuật sâu rộng tại các khu công nghiệp thí điểm gồm Deep C (Hải Phòng), Amata (Đồng Nai), Hiệp Phước (TP. Hồ Chí Minh), Hòa Khánh (Đà Nẵng) và Trà Nóc 1 & 2 (Cần Thơ). Trong giai đoạn 2020–2024, hơn 90 doanh nghiệp đã được hỗ trợ trực tiếp, với 889 giải pháp được xác định và 429 giải pháp được triển khai thành công. Nhờ đó, mỗi năm doanh nghiệp tiết kiệm hơn 14.000 MWh điện, 264.000 GJ nhiên liệu hóa thạch, gần 280.000 m³ nước, tái chế hàng chục nghìn tấn vật liệu, giảm phát thải gần 140.000 tấn CO₂ tương đương, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 2,6 triệu USD và huy động thêm 3,3 triệu USD vốn tư nhân.

UNIDO cũng hỗ trợ các khu công nghiệp và doanh nghiệp áp dụng khung khu công nghiệp sinh thái quốc tế, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, quản lý tài nguyên nước và chất thải bền vững, giảm dấu chân carbon và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Cùng với đó là hệ thống tài liệu hướng dẫn, bộ công cụ kỹ thuật và nền tảng hỗ trợ triển khai ngày càng hoàn thiện, giúp nâng cao năng lực quản lý và nhận thức của các bên liên quan.

Trong thời gian tới, bà Nguyễn Trâm Anh nhấn mạnh, nhân rộng mô hình khu công nghiệp sinh thái là hết sức cần thiết. Bước quan trọng là cần có một chương trình hỗ trợ  phát triển KCN sinh thái từ  phía Việt Nam, với các nguồn lực về tài chính và hệ thống cơ quan có thẩm quyền trong khuôn khổ pháp lý hiện hành với chức năng, nhiệm vụ rõràng để hoạch định và thực thi chính sách về KCN sinh thái từ trung ương đến địa phươngĐồng thời, cần ban hànhcác chính sách phù hợp thực tiễn nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, đặc biệt là tuần hoàn tái sử dụng nước thải sau xử lý và các cơ chế ưu đãi khuyến khích doanh nghiệp và khu công nghiệp chuyển đổi. Cùng với đó là tăng cường phối hợp liên bộ, đối thoại chính sách và chia sẻ các mô hình điển hình để tháo gỡ vướng mắc, tạo cơ sở cho việc nhân rộng khu công nghiệp sinh thái trên phạm vi cả nước.